Suốt hai thập kỷ qua, kinh tế Nhật vẫn đau với “vết sẹo” năm 1997

Tháng 11 năm 1997, kinh tế Nhật đóng băng do hàng loạt tổ chức tài chính lớn sụp đổ, trong đó phải kể đến công ty chứng khoán Sanyo, ngân hàng Hokkaido Takushoku, công ty chứng khoán Yamaichi, và ngân hàng Tokuyo City. Khi nhiều người gửi tiền lao đến ngân hàng cố gắng cứu vớt số tiền của họ, họ được dẫn đến nhiều căn phòng họp kín đáo để có các cuộc bàn thảo riêng.
Trước đó 17 năm, bong bóng trên thị trường chứng khoán Nhật xì hơi. Thế nhưng phải đến mùa thu năm 1997, người ta mới thực sự nhận ra tác hại gây ra bởi nền kinh tế bong bóng.
20 năm sau, kinh tế Nhật đã thay đổi chóng mặt. Người ta từng tin vào cách quản lý của Bộ Tài chính Nhật nhưng cuối cùng khủng hoảng vẫn xảy ra, người ta đặt câu hỏi: “Vậy cuối cùng biết dựa vào ai?”
Dù các chính trị gia bây giờ đã có nhiều quyền lực hơn, thế nhưng cuối cùng người ta vẫn chưa tìm được câu trả lời thỏa đáng cho câu hỏi trên, còn nước Nhật vẫn tiếp tục đối diện với rủi ro khủng hoảng.
Trước hàng loạt vụ sụp đổ của các tổ chức tài chính vào năm 1997, người ta chưa từng bao giờ nghĩ điều đó có thể xảy ra. Nhưng cuối cùng nó vẫn xảy ra và khiến nền kinh tế chịu nhiều tác động nặng nề. Thị trường việc làm rơi vào “kỷ băng hà”.
Số lượng những người đi làm được ký hợp đồng dài hạn bắt đầu giảm từ năm 1998. Từ năm 1997 đến năm 2003, số lượng người lao động chỉ được ký hợp đồng bán thời gian tăng dần lên, từ tỷ lệ 23% vào năm 1997 lên đến 30% vào năm 2003 và đến năm 2014, con số này đã là 37%. 
Mối quan hệ nồng ấm giữa các nhà quản lý với các tổ chức tài chính bị chỉ trích nặng nề. Năm 1998, quan chức Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương Nhật bị phát hiện dính líu đến bê bối tham nhũng. 
Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật đều từ chức để chịu trách nhiệm. Cơ quan giám sát mới có tên FSA (Financial Supervisory Agency) được thành lập năm 1998 và sau này đổi tên thành FSA (Financial Services Agency).
Ngày 28/11/1997, bốn ngày sau khi công ty chứng khoán Yamaichi đóng cửa, luật cải tổ lĩnh vực tài khóa đã được áp dụng. Luật này đưa ra giới hạn về mức trần ngân sách cho mỗi hạng mục chi tiêu của chính phủ. Thủ tướng Nhật khi đó là ông Ryutaro Hashimoto đã đặt ra mục tiêu trên làm cốt lõi trong quá trình cải tổ của mình. 
Tuy nhiên thời điểm đưa ra luật không thể tệ hại hơn được nữa. Trong bối cảnh kinh tế đi xuống sau khi thuế tiêu dùng được điều chỉnh tăng từ 3% lên 5% vào mùa xuân năm 1997, luật ngân sách trên đã bị chỉ trích nặng nề. Đến tháng Năm năm 1998, luật đã bị trì hoãn thi hành, rồi sau đó đã bị bãi bỏ hoàn toàn bởi Thủ tướng kế vị. 
Kinh tế Nhật bắt đầu thực sự diễn biến tích cực từ khi Thủ tướng Junichiro Koizumi lên nắm quyền vào năm 2001. Sau đó, tiếp tục nhiều chính sách thay đổi mới được đưa ra bởi Đảng Dân chủ Nhật từ năm 2009 đến năm 2012 và dưới quyền của Thủ tướng đương nhiệm Shinzo Abe.
Dưới thời của Thủ tướng Abe, kinh tế Nhật đã có quá nhiều thay đổi tích cực. Bộ Tài chính Nhật đã không còn quá quyền lực đến mức có thể chi phối cả Thủ tướng. Dưới quyền của Thủ tướng Abe, chương trình kích thích kinh tế Abenomics đã được triển khai, Ngân hàng Trung ương Nhật (BOJ) mua mạnh trái phiếu chính phủ Nhật.
Đã hai lần Thủ tướng Nhật Shinzo Abe trì hoãn việc tăng thuế tiêu dùng lên mức 10% bất chấp phản đối từ phía Bộ Tài chính. Và trước thềm cuộc họp của Hạ viện vào tháng Mười, ông đã trì hoãn việc tăng thuế. Liên minh Đảng của ông đã chiến thắng trong cuộc bầu cử tại Hạ viện vừa qua.
Cùng lúc đó, FSA hoàn toàn có quyền độc lập với Bộ Tài chính. Tháng Bảy năm nay, cao ủy Nobuchika Mori đã được bổ nhiệm thêm nhiệm kỳ thứ ba và giờ đây có thể được biết đến như một trong những chính trị gia nổi tiếng. FSA đã trở thành cơ quan giám sát quyền lực và đề xuất ra được nhiều chính sách hiệu quả để giải quyết nợ xấu. 
Ngày 7/11 năm nay, chỉ số Nikkei 225 trên thị trường chứng khoán Nhật lên mức cao nhất từ tháng Một năm 1992. Số liệu của chính phủ công bố ngày 15/11 cho thấy kinh tế Nhật tăng trưởng 1,4% trong quý III năm nay và như vậy có quý tăng trưởng thứ 7 liên tiếp, chuỗi thời gian tăng trưởng dài nhất trong 16 năm.
Cuối tháng Ba năm 2017, sau khi thực hiện nhiều biện pháp cải tổ và tái cơ cấu trong lĩnh vực ngân hàng, tổng nợ xấu do các ngân hàng lớn nắm giữ rơi xuống dưới mức 3 nghìn tỷ yên, tức khoảng 27 tỷ USD. Trong khi đó vào thời điểm tháng Ba năm 1998, tổng nợ xấu ước khoảng 30 nghìn tỷ yen. 
Tuy nhiên tình hình tài khóa của Nhật đã xấu đi nhiều từ năm 1997. Giờ đây, các ngân hàng khu vực cũng đang đối diện với nhiều vấn đề. Theo tính toán của FSA, khoảng hơn nửa các ngân hàng khu vực giờ đây đang thua lỗ trong hoạt động tín dụng và một số hoạt động kinh doanh cốt lõi khác. Hoạt động của các ngân hàng khó khăn khi BOJ duy trì chính sách lãi suất âm, dân số giảm và nhiều cộng đồng dân cư tan rã.
Hai mươi năm sau khủng hoảng 1997, ở Nhật người ta vẫn hỏi nhau câu hỏi: “Biết tin vào ai bây giờ?” Câu hỏi đó vẫn chưa có câu trả lời.

TRUNG MẾN

Tin liên quan
  • Nhật Bản đứng “bét bảng” tại châu Á về thu hút nhân lực ngoại
  • Yếu tố nào đang giúp xuất khẩu Nhật tăng trưởng mạnh nhất trong 10 năm?
  • Chính phủ Nhật mạnh mẽ bảo hộ cho ngành taxi truyền thống như thế nào?
Cùng dòng sự kiện
Từ khóa: Nhật Bản, kinh tế, khủng hoảng
BizLive FanPage
Chia sẻ
Nguồn: bizlive.vn